Bài đã đăng được vài tháng thì bạn nhận ra mục ghi nhận tài trợ không có tên đề tài đã cấp kinh phí cho nghiên cứu này. Có thể do bản thảo được viết trước khi đề tài được duyệt, có thể do tác giả liên hệ không biết. Dù nguyên nhân là gì, đây là chuyện cần xử lý chứ không nên để yên.
Vì sao khai báo tài trợ là bắt buộc
- Minh bạch với người đọc. Ai cấp kinh phí là thông tin giúp người đọc tự đánh giá tính khách quan, đặc biệt khi nhà tài trợ có lợi ích liên quan tới kết quả.
- Nghĩa vụ với nhà tài trợ. Gần như mọi quỹ đều yêu cầu ghi nhận trong sản phẩm công bố, thường kèm cả mã số đề tài theo cú pháp quy định.
- Phục vụ chính bạn. Khi nghiệm thu đề tài, bài báo có ghi nhận đúng mã đề tài mới được tính là sản phẩm của đề tài đó. Thiếu dòng này, việc chứng minh về sau rất phiền.
- Thống kê khoa học. Các hệ thống dữ liệu dùng thông tin này để lần dấu kết quả nghiên cứu theo nguồn kinh phí.
Xử lý theo từng giai đoạn
Phát hiện trước khi nộp. Đơn giản nhất: bổ sung vào bản thảo và biểu mẫu khai báo. Kiểm tra kỹ cú pháp mà nhà tài trợ yêu cầu, vì nhiều quỹ quy định câu chữ cụ thể.
Phát hiện khi bài đang được phản biện. Viết thư cho ban biên tập, nêu rõ thông tin cần bổ sung và lý do. Việc này hoàn toàn bình thường và thường được xử lý gọn.
Phát hiện ở khâu bản in thử. Báo ngay cho bộ phận sản xuất. Đây vẫn còn là giai đoạn sửa được, nhưng bạn cần nhanh vì cửa sổ này rất ngắn.
Phát hiện sau khi bài đã xuất bản. Liên hệ ban biên tập, giải thích và đề nghị đăng đính chính. Tạp chí thường sẽ đăng một thông báo bổ sung thông tin tài trợ. Đây là quy trình có sẵn, không phải chuyện hiếm — điều quan trọng là bạn chủ động.
Viết mục ghi nhận tài trợ cho đúng
- Ghi đầy đủ tên cơ quan tài trợ, không viết tắt nếu nhà tài trợ không cho phép.
- Kèm mã số đề tài hoặc hợp đồng.
- Nêu rõ nếu chỉ tài trợ một phần, và phần nào.
- Nếu nhà tài trợ có tham gia vào thiết kế, thu thập, phân tích hay quyết định công bố, phải nói rõ. Nếu không tham gia, nhiều tạp chí yêu cầu ghi rõ điều đó.
- Ghi nhận cả các hỗ trợ phi tài chính đáng kể — thiết bị, quyền truy cập dữ liệu, mẫu vật.
Lưu ý phân biệt: mục ghi nhận tài trợ khác với mục lời cảm ơn cá nhân và khác với mục khai báo xung đột lợi ích. Nhiều tạp chí yêu cầu cả ba, và nội dung không được trộn lẫn.
Phòng ngừa
Một thói quen nhỏ giải quyết được gần hết: ngay khi khởi động nghiên cứu, tạo một dòng ghi chú trong hồ sơ dự án gồm tên đầy đủ nhà tài trợ, mã đề tài và câu ghi nhận theo đúng cú pháp yêu cầu. Khi viết bản thảo, dán nguyên dòng đó vào. Đồng thời, tác giả liên hệ nên hỏi tất cả đồng tác giả xem họ có nguồn tài trợ nào cần khai không — người ở đơn vị khác rất có thể đang nhận hỗ trợ mà bạn không biết.
Nếu bạn muốn rà soát toàn bộ phần khai báo trước khi nộp hoặc trước khi ký duyệt bản in thử, Công Bố Khoa Học nhận kiểm tra hồ sơ và các biểu mẫu kèm theo.
Câu hỏi thường gặp
Bài đã đăng rồi có bổ sung được thông tin tài trợ không?
Được. Liên hệ ban biên tập để đề nghị đăng đính chính bổ sung. Đây là quy trình có sẵn ở hầu hết tạp chí và không phải chuyện hiếm gặp.
Nghiên cứu không có tài trợ thì ghi thế nào?
Nhiều tạp chí yêu cầu ghi rõ rằng nghiên cứu không nhận tài trợ từ nguồn nào, thay vì bỏ trống mục đó.
Ghi nhận tài trợ và lời cảm ơn có phải một mục không?
Không. Ghi nhận tài trợ nêu nguồn kinh phí và mã đề tài; lời cảm ơn ghi nhận đóng góp cá nhân không đủ điều kiện làm tác giả. Nhiều tạp chí yêu cầu tách riêng.
Có cần nêu vai trò của nhà tài trợ trong nghiên cứu không?
Ngày càng nhiều tạp chí yêu cầu nêu rõ nhà tài trợ có tham gia vào thiết kế, thu thập, phân tích hay quyết định công bố hay không.
Thiếu mã đề tài trong bài có ảnh hưởng tới nghiệm thu không?
Có thể ảnh hưởng, vì bài báo thường phải ghi nhận đúng mã đề tài mới được tính là sản phẩm của đề tài đó. Nên bổ sung bằng đính chính càng sớm càng tốt.
