Một trong những lý do khiến bản thảo bị trả lại sớm là ngôn ngữ cản trở việc đọc. Thư từ chối thường ghi rất lịch sự rằng bản thảo cần được hiệu đính bởi người thông thạo tiếng Anh học thuật trước khi có thể xem xét. Câu đó không nói rằng nghiên cứu của bạn kém — nó nói rằng người đọc phải mất quá nhiều công để hiểu ý bạn.
Ba mức dịch vụ khác nhau
- Soát lỗi — sửa chính tả, dấu câu, chia thì, mạo từ. Rẻ nhất, nhưng chỉ đủ khi bản thảo đã viết khá tốt.
- Hiệu đính ngôn ngữ — mức phổ biến nhất. Ngoài lỗi, người hiệu đính chỉnh cấu trúc câu, thống nhất thuật ngữ, làm câu gọn và rõ hơn mà không đổi nội dung khoa học.
- Biên tập chuyên sâu — can thiệp cả vào bố cục đoạn, mạch lập luận, cách trình bày kết quả. Đắt hơn đáng kể, và chỉ có ý nghĩa khi người làm hiểu chuyên ngành.
Xác định đúng mức mình cần trước khi hỏi giá sẽ tránh được cả việc trả thừa lẫn việc nhận về sản phẩm không giải quyết được vấn đề.
Vì sao người bản ngữ chưa chắc phù hợp
Đây là hiểu lầm phổ biến nhất. Tiếng Anh học thuật có những quy ước rất riêng: cách dùng thì trong từng phần bài báo, mức độ cẩn trọng khi phát biểu kết luận, cách diễn đạt quan hệ nhân quả sao cho không vượt quá dữ liệu, và cả một hệ thuật ngữ chuyên ngành mà mỗi lĩnh vực dùng một kiểu.
Một người bản ngữ không quen viết học thuật có thể làm câu văn mượt hơn nhưng vô tình đổi cả mức độ khẳng định — biến một phát biểu thận trọng thành một khẳng định chắc nịch. Đó là thay đổi về mặt khoa học, không phải về ngôn ngữ, và nó có thể khiến người phản biện phê bình bạn kết luận vượt quá dữ liệu.
Vì vậy tiêu chí đúng không phải bản ngữ hay không, mà là: người này có kinh nghiệm hiệu đính bài khoa học trong lĩnh vực gần với bạn không.
Cách chọn nơi làm
- Hỏi về kinh nghiệm chuyên ngành và đề nghị xem một mẫu đã hiệu đính trong lĩnh vực tương tự.
- Yêu cầu bản có đánh dấu thay đổi để bạn xem được từng chỗ sửa và giữ quyền quyết định. Nhận về một bản sạch không có dấu vết chỉnh sửa là điều nên tránh.
- Kiểm tra cam kết bảo mật. Bản thảo chưa công bố là tài sản nhạy cảm.
- Hỏi chính sách sửa lại sau phản biện. Nhiều nơi hỗ trợ miễn phí một lượt cho phần bạn sửa theo yêu cầu của tạp chí.
- Cảnh giác với nơi hứa được đăng. Hiệu đính không quyết định việc bài có được nhận hay không.
Chuẩn bị bản thảo để tiết kiệm
Phí thường tính theo số chữ, nên vài việc trước khi gửi giúp giảm chi phí và nâng chất lượng đầu ra:
- Hoàn thiện nội dung khoa học trước. Đừng gửi hiệu đính khi phần kết quả còn có thể thay đổi.
- Tự soát một lượt: xoá câu thừa, gộp các đoạn lặp ý, thống nhất thuật ngữ và cách viết tắt trong toàn bài.
- Chạy một công cụ kiểm tra ngữ pháp cơ bản để dọn các lỗi máy móc.
- Gửi kèm hướng dẫn tác giả của tạp chí đích và yêu cầu cụ thể của bạn.
- Ghi rõ những thuật ngữ chuyên ngành không được đổi — đây là chỗ hay xảy ra sự cố nhất.
Sau khi nhận bản hiệu đính
Đọc lại toàn bộ, đặc biệt là các câu ở phần kết quả và bàn luận. Kiểm tra xem mức độ khẳng định có bị đẩy lên không, thuật ngữ có bị thay bằng từ đồng nghĩa không chính xác không, và số liệu có bị chỉnh sửa nhầm không. Bạn là người chịu trách nhiệm cuối cùng về nội dung, không phải người hiệu đính.
Nếu bạn muốn một nơi làm cả hai việc — hiệu đính ngôn ngữ và soát nội dung theo góc nhìn người bình duyệt — Công Bố Khoa Học nhận xử lý trọn gói và luôn giao bản có đánh dấu thay đổi để bạn kiểm soát.
Câu hỏi thường gặp
Nhất thiết phải thuê người bản ngữ hiệu đính không?
Không. Điều quan trọng hơn là người hiệu đính có kinh nghiệm với bài khoa học trong lĩnh vực gần với bạn, vì tiếng Anh học thuật có quy ước riêng về thì, mức độ khẳng định và thuật ngữ.
Hiệu đính có làm tăng khả năng bài được nhận không?
Nó loại bỏ một lý do bị từ chối, chứ không quyết định kết quả. Nội dung khoa học vẫn là yếu tố chính. Bất kỳ nơi nào cam kết bài sẽ được đăng đều đáng ngờ.
Nên hiệu đính trước hay sau khi nhận nhận xét phản biện?
Nên hiệu đính trước khi nộp lần đầu, vì ngôn ngữ kém có thể khiến bài bị trả ngay. Sau khi sửa theo phản biện, nên hiệu đính lại phần mới viết thêm.
Người hiệu đính có được ghi tên tác giả không?
Không, trừ khi họ đóng góp vào nội dung khoa học. Đóng góp về ngôn ngữ được ghi nhận ở mục lời cảm ơn.
Làm sao tránh việc hiệu đính làm sai thuật ngữ chuyên ngành?
Gửi kèm danh sách các thuật ngữ không được thay đổi, yêu cầu bản có đánh dấu thay đổi, và tự đọc lại kỹ phần kết quả và bàn luận sau khi nhận bản hiệu đính.
