Trong bộ nhận xét, có một dòng khiến tim bạn chùng xuống: người phản biện đề nghị bổ sung một thí nghiệm mà bạn ước tính mất bốn tháng và một khoản kinh phí bạn không còn. Đây là tình huống khó nhất của giai đoạn sửa bài, và cũng là chỗ nhiều tác giả xử lý vội vàng.
Ba câu hỏi cần trả lời trước
- Yêu cầu này có làm thay đổi kết luận không? Nếu thí nghiệm bổ sung nhằm kiểm chứng một mắt xích mà toàn bộ kết luận dựa vào, thì đó là yêu cầu chính đáng và bạn nên làm. Nếu nó chỉ mở rộng phạm vi sang một câu hỏi khác, đó là đề tài mới chứ không phải lỗ hổng của bài này.
- Có cách nào khác để trả lời cùng mối lo đó không? Rất nhiều trường hợp, mối lo của người phản biện giải quyết được bằng phân tích bổ sung trên dữ liệu sẵn có, bằng một kiểm định độ nhạy, hoặc bằng việc trình bày lại rõ hơn phần đã có.
- Chi phí thực là bao nhiêu? Tính bằng tháng và bằng tiền, so với xác suất bài được nhận sau khi làm. Đôi khi câu trả lời hợp lý là chuyển sang tạp chí khác phù hợp hơn với phạm vi hiện tại.
Ba phương án và cách viết từng phương án
Phương án một — làm. Khi yêu cầu chính đáng và khả thi. Xin gia hạn ngay từ đầu thay vì để quá hạn: viết thư ngắn cho ban biên tập nêu rõ bạn sẽ thực hiện và cần thêm bao lâu. Hầu hết tạp chí chấp nhận nếu bạn báo trước.
Phương án hai — thay bằng cách khác. Đây là phương án hay bị bỏ qua nhất và thường hiệu quả nhất. Trong phản hồi, hãy nêu rõ bạn hiểu mối lo đằng sau yêu cầu là gì, rồi trình bày cách bạn giải quyết mối lo đó bằng phương tiện khác, kèm kết quả cụ thể. Cách viết này cho thấy bạn không né tránh mà đang xử lý đúng vấn đề.
Phương án ba — từ chối có lập luận. Khi yêu cầu vượt ra ngoài phạm vi bài. Hãy giải thích vì sao câu hỏi đó là một hướng nghiên cứu riêng, nói rõ điều đó không làm thay đổi kết luận hiện tại, và bổ sung một đoạn vào phần hạn chế cùng phần hướng nghiên cứu tiếp theo để ghi nhận đúng mối quan tâm của người phản biện. Ghi nhận công khai trong bài là cách thể hiện tôn trọng mà không phải làm thí nghiệm.
Khi nào nên hỏi ban biên tập trước
Nếu yêu cầu quá lớn, đừng lặng lẽ tự quyết. Viết thư ngắn cho tổng biên tập: nêu yêu cầu cụ thể, ước lượng thời gian và nguồn lực, đề xuất phương án thay thế của bạn, và hỏi họ muốn đi hướng nào. Cách làm này có ba cái lợi: bạn không phí công vô ích, tổng biên tập thấy bạn nghiêm túc, và nếu họ đồng ý phương án thay thế thì bạn có một chỗ dựa khi người phản biện đọc lại.
Cách viết phản hồi cho yêu cầu bạn không làm
Ba nguyên tắc: không im lặng, không đối đầu, không hứa suông. Cấu trúc thường dùng: cảm ơn ý kiến; nêu lại chính xác mối lo mà bạn hiểu được từ nhận xét; trình bày lý do chuyên môn khiến bạn chọn cách khác; nêu điều bạn đã bổ sung vào bản sửa và ở vị trí nào; và kết bằng một câu mở, cho biết bạn sẵn sàng làm nếu ban biên tập thấy cần thiết.
Tránh tuyệt đối những câu viện dẫn hoàn cảnh cá nhân — hết kinh phí, sắp hết hạn học bổng, thiết bị hỏng. Chúng có thể đúng nhưng không thuộc phạm vi đánh giá khoa học, và đôi khi gây phản tác dụng.
Khi bạn quyết định chuyển tạp chí
Đây là lựa chọn hợp lý nếu yêu cầu bổ sung phản ánh việc bài của bạn không đủ tầm cho tạp chí đó, chứ không phải bài có lỗi. Khi chuyển, hãy tận dụng bộ nhận xét đã có: nhiều điểm góp ý vẫn giá trị và sửa theo chúng sẽ làm bản thảo mạnh hơn ở nơi mới. Rút bài đúng trình tự trước, rồi mới nộp.
Nếu bạn đang phân vân giữa việc làm thêm thí nghiệm và chuyển tạp chí, Công Bố Khoa Học có thể đọc bộ nhận xét cùng bạn và ước lượng khả năng được nhận theo từng phương án.
Câu hỏi thường gặp
Có bắt buộc phải làm thí nghiệm bổ sung theo yêu cầu phản biện không?
Không bắt buộc, nhưng bắt buộc phải trả lời. Nếu không làm, cần giải thích bằng lập luận chuyên môn và bổ sung ghi nhận trong phần hạn chế cùng hướng nghiên cứu tiếp theo.
Xin gia hạn thời gian sửa bài có được không?
Thường được, nếu bạn viết thư cho ban biên tập trước khi hết hạn, nêu rõ lý do và mốc thời gian dự kiến. Im lặng để quá hạn mới là điều gây bất lợi.
Có nên hỏi ý kiến tổng biên tập trước khi bắt tay làm không?
Nên, khi yêu cầu tốn nhiều tháng công sức. Thư nên nêu rõ yêu cầu, chi phí thời gian, phương án thay thế của bạn và hỏi họ muốn ưu tiên hướng nào.
Có thể thay thí nghiệm bổ sung bằng phân tích khác không?
Rất thường xuyên là có. Nhiều mối lo của người phản biện giải quyết được bằng phân tích bổ sung trên dữ liệu sẵn có hoặc bằng kiểm định độ nhạy.
Nêu lý do hết kinh phí trong phản hồi có được không?
Nên tránh. Hoàn cảnh cá nhân không thuộc phạm vi đánh giá khoa học. Hãy tập trung vào lập luận chuyên môn về việc yêu cầu đó có cần thiết cho kết luận của bài hay không.
