Bạn nộp bài hôm thứ hai, tới thứ năm đã có email. Mở ra không phải lời mời phản biện mà là thông báo bản thảo không được đưa vào quy trình bình duyệt. Đó là desk reject — tổng biên tập trả bài ngay tại bàn làm việc, không gửi cho ai đọc thêm.
Điều này xảy ra thường xuyên hơn nhiều người tưởng, và ở các tạp chí đầu ngành thì phần lớn bản thảo dừng ở đây. Nhìn từ phía tạp chí, đó là cách bảo vệ thời gian của những người phản biện tình nguyện. Nhìn từ phía tác giả, đó là một tín hiệu cần đọc cho đúng.
Bảy nguyên nhân thường gặp
- 1. Không đúng phạm vi tạp chí. Nguyên nhân số một và cũng dễ phòng nhất. Bài hay tới mấy mà không thuộc mảng tạp chí theo đuổi thì vẫn bị trả.
- 2. Không đủ tính mới. Bản thảo lặp lại điều đã được thiết lập, hoặc chỉ mở rộng rất nhỏ so với công trình đã có, kể cả của chính nhóm bạn.
- 3. Điểm yếu phương pháp lộ ngay từ tóm tắt. Thiết kế không cho phép trả lời câu hỏi đã đặt, thiếu nhóm đối chứng, cách chọn mẫu có sai lệch rõ ràng.
- 4. Không theo hướng dẫn tác giả. Sai định dạng, vượt giới hạn chữ, thiếu mục bắt buộc, danh mục tài liệu sai chuẩn. Với biên tập viên, đây là chỉ dấu về mức độ cẩn thận của cả bản thảo.
- 5. Chất lượng tiếng Anh cản trở việc đọc. Không cần văn phong hoa mỹ, nhưng nếu người đọc phải đoán ý thì bản thảo sẽ bị trả với gợi ý đi hiệu đính.
- 6. Thiếu cam kết về đạo đức. Nghiên cứu trên người hoặc động vật mà không nêu phê duyệt của hội đồng đạo đức thường bị trả lại ngay lập tức.
- 7. Trùng lặp với chính công trình đã công bố của bạn. Hệ thống kiểm tra tương đồng của tạp chí phát hiện phần lớn trường hợp này ngay ở khâu tiếp nhận.
Đọc thư từ chối cho đúng
Thư desk reject thường ngắn và dùng ngôn ngữ ngoại giao, nhưng vẫn phân biệt được hai loại tín hiệu:
Loại một — vấn đề nằm ở sự phù hợp. Thư nói bài không nằm trong ưu tiên hiện tại của tạp chí, hoặc gợi ý bạn gửi tới một tạp chí chuyên sâu hơn. Đây là tin tương đối tốt: bản thảo có thể không cần sửa nhiều, chỉ cần chọn đúng nơi.
Loại hai — vấn đề nằm ở nội dung. Thư nhắc tới mức độ đóng góp, tính mới hoặc điểm yếu phương pháp. Nếu bạn nộp thẳng sang tạp chí khác mà không sửa gì, khả năng cao là kịch bản cũ lặp lại.
Nên làm gì tiếp theo
- Đừng nộp lại ngay trong ngày. Cảm giác muốn gửi đi chỗ khác cho nhanh là dễ hiểu, nhưng hãy dành vài ngày đọc lại thư và tự soi bản thảo.
- Đọc lại phần tóm tắt và mở đầu trước tiên. Vì đó là phần tổng biên tập đọc kỹ nhất khi ra quyết định.
- Kiểm tra lại danh sách tạp chí mục tiêu. Đọc mười bài gần nhất của tạp chí kế tiếp và tự trả lời: bài của mình có nằm cùng họ với chúng không.
- Xin ý kiến người ngoài nhóm. Người trong nhóm đã quá quen với bài nên khó thấy chỗ mù.
- Cân nhắc appeal, nhưng thận trọng. Chỉ nên khiếu nại khi bạn tin tổng biên tập đã hiểu sai một điểm dữ kiện cụ thể, và phải viết ngắn, điềm đạm, nêu đúng chỗ hiểu nhầm. Tỉ lệ thành công thấp và không nên dùng để tranh luận về gu thẩm mỹ khoa học.
Phòng từ trước
Phần lớn desk reject phòng được bằng vài việc rẻ tiền: đọc kỹ mục phạm vi và mười bài gần nhất của tạp chí; soát bản thảo theo đúng hướng dẫn tác giả trước khi nộp; nhờ hiệu đính nếu tiếng Anh chưa vững; và viết cover letter nói rõ vì sao bài thuộc về tạp chí đó. Bốn việc này tốn vài ngày, nhưng đổi lại tránh được vài tháng đi vòng.
Nếu bạn vừa nhận desk reject và muốn biết nên sửa bản thảo hay chỉ cần đổi tạp chí, Công Bố Khoa Học có thể đọc lại bài cùng bạn và dựng danh sách tạp chí phù hợp hơn.
Câu hỏi thường gặp
Desk reject có được ghi lại và ảnh hưởng tới lần nộp sau không?
Việc nộp bài có được lưu trong hệ thống của tạp chí, nhưng một lần desk reject không phải vết đen theo bạn. Điều gây ấn tượng xấu là nộp lại đúng bản cũ không sửa gì cho chính tạp chí đó.
Bao lâu thì biết bài có bị desk reject không?
Thường từ vài ngày tới khoảng hai tuần. Nếu bản thảo chuyển sang trạng thái đang bình duyệt thì tức là đã qua được vòng sàng lọc của ban biên tập.
Có nên khiếu nại quyết định desk reject không?
Chỉ khi bạn tin ban biên tập hiểu sai một điểm dữ kiện cụ thể. Thư khiếu nại cần ngắn, điềm đạm và chỉ rõ chỗ hiểu nhầm. Tỉ lệ thành công nhìn chung thấp.
Bị desk reject rồi có gửi lại chính tạp chí đó được không?
Được, nếu bạn đã sửa đáng kể phần bị chê và nêu rõ điều đó trong cover letter mới. Gửi lại bản gần như không thay đổi thì gần như chắc chắn nhận kết quả cũ.
Vì sao thư desk reject không có nhận xét chuyên môn?
Vì bản thảo chưa được gửi cho người phản biện. Quyết định do ban biên tập đưa ra dựa trên mức độ phù hợp và tính mới, nên thư thường ngắn và mang tính thông báo.