Khi lập dự trù cho một đề tài, mục chi phí công bố thường bị ước lượng theo cảm tính, hoặc bị bỏ quên hoàn toàn. Đến lúc bài được chấp nhận mới phát hiện khoản phí không có nguồn chi. Bài này liệt kê các khoản để bạn dự trù từ đầu — không nêu con số cụ thể, vì mức phí khác nhau rất xa giữa các tạp chí và thay đổi theo thời gian, nên số duy nhất đáng tin là số bạn tra trực tiếp trên trang tạp chí bạn nhắm tới.
Các khoản có thể phát sinh
- Phí xử lý bài — khoản lớn nhất, áp dụng với tạp chí truy cập mở và với tuỳ chọn mở bài ở tạp chí lai. Tạp chí thuê bao truyền thống thường không thu khoản này.
- Phí trang hoặc phí hình màu — một số tạp chí, đặc biệt ở vài ngành, thu thêm khi bài vượt số trang quy định hoặc có hình in màu.
- Phí nộp bài — hiếm, nhưng vẫn tồn tại ở một số tạp chí, thu ngay khi nộp bất kể bài có được nhận hay không.
- Hiệu đính ngôn ngữ — thường tính theo số chữ.
- Dịch thuật nếu bạn viết bản gốc bằng tiếng Việt.
- Hỗ trợ thống kê hoặc phân tích chuyên sâu.
- Phí lưu trữ dữ liệu ở một số kho lưu trữ chuyên ngành.
- Phí xin phép sử dụng lại hình ảnh hoặc công cụ có bản quyền.
Ai trả và trả bằng nguồn nào
Trước khi chọn tạp chí, hãy làm rõ ba câu hỏi với đơn vị của bạn: đề tài có mục chi cho công bố không và trần bao nhiêu; trường có quỹ hỗ trợ công bố riêng không; và thư viện trường có thoả thuận nào với nhà xuất bản giúp miễn hoặc giảm phí cho tác giả của trường không. Câu hỏi thứ ba hay bị bỏ qua nhất, trong khi ngày càng nhiều trường có loại thoả thuận này.
Chính sách miễn giảm
Nhiều nhà xuất bản có chương trình miễn hoặc giảm phí cho tác giả ở một số nhóm quốc gia, hoặc xét theo trường hợp cụ thể. Hai lưu ý quan trọng: phải nộp đề nghị trước khi hoá đơn được phát hành, tốt nhất là ngay khi nộp bài; và việc xin miễn giảm không ảnh hưởng tới quyết định chuyên môn, vì hai quy trình này được tách riêng ở các nhà xuất bản nghiêm túc.
Con đường không tốn phí
Nếu không có kinh phí, bạn vẫn có lựa chọn hoàn toàn chính đáng:
- Chọn tạp chí thuê bao uy tín — không thu phí tác giả.
- Sau khi đăng, lưu bản sau bình duyệt vào kho lưu trữ của trường theo đúng chính sách tạp chí, để bài vẫn tiếp cận được công khai.
- Tìm các tạp chí truy cập mở do trường đại học hoặc hiệp hội bảo trợ, không thu phí tác giả.
Cảnh báo về chi phí
Vài dấu hiệu cần dừng lại: phí chỉ xuất hiện sau khi bài được chấp nhận; xuất hiện các khoản không hề được nhắc trước như phí xử lý nhanh; hoặc tạp chí gây sức ép thời gian để bạn thanh toán gấp. Tạp chí đàng hoàng luôn công bố bảng phí công khai trước khi bạn nộp bài.
Lập dự trù cho đề tài
Khi viết thuyết minh đề tài, hãy dự trù cho từng bài dự kiến: một khoản cho phí xử lý bài theo mức của nhóm tạp chí bạn nhắm tới, một khoản cho hiệu đính, và một khoản dự phòng cho trường hợp phải nộp lại ở tạp chí khác. Ghi rõ căn cứ bằng ảnh chụp bảng phí có ngày tra cứu — điều này giúp cả khâu phê duyệt lẫn khâu quyết toán.
Nếu bạn cần một danh sách tạp chí kèm ghi chú chi phí và thời gian xử lý để lập dự trù, Công Bố Khoa Học nhận dựng theo đúng chuyên ngành và ràng buộc của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Tạp chí thuê bao có thu phí tác giả không?
Thông thường là không thu phí xử lý bài. Tuy vậy một số tạp chí vẫn có phí trang hoặc phí hình màu, nên cần kiểm tra trước.
Xin miễn giảm phí xuất bản vào lúc nào?
Ngay khi nộp bài, và bắt buộc phải trước khi hoá đơn được phát hành. Xin sau khi đã có hoá đơn thường không được xử lý.
Xin miễn phí có ảnh hưởng tới việc bài được nhận không?
Ở các nhà xuất bản nghiêm túc thì không, vì quy trình xét chuyên môn và quy trình xét phí được tách riêng.
Không có kinh phí thì có cách nào công bố quốc tế không?
Có. Chọn tạp chí thuê bao uy tín không thu phí tác giả, rồi lưu bản sau bình duyệt vào kho lưu trữ của trường theo chính sách tạp chí.
Dấu hiệu nào cho thấy khoản phí là bất thường?
Phí chỉ xuất hiện sau khi bài được chấp nhận, phát sinh các khoản chưa từng được nhắc trước, hoặc bị gây sức ép thanh toán gấp.