Giai đoạn 1: từ kết quả tới bản thảo
Đây là giai đoạn nhiều người mắc kẹt lâu nhất, vì cảm giác "kết quả chưa đủ" kéo dài mãi. Cách thoát ra thường là bắt đầu từ hình và bảng: chọn ba tới năm hình quan trọng nhất, làm cho gọn và rõ. Khi các hình đã sắp xếp xong, câu chuyện của bài hiện ra và phần chữ trở thành việc dẫn dắt người đọc đi qua chúng.
Trình tự viết hiệu quả thường là: hình và bảng, kết quả, phương pháp, bàn luận, mở đầu, và cuối cùng là tóm tắt cùng tiêu đề.
Giai đoạn 2: sửa với người hướng dẫn
Bản thảo đầu tiên gần như chắc chắn phải sửa nhiều vòng. Đây là quy trình bình thường, không phải dấu hiệu bạn viết kém. Cách rút ngắn: gửi từng phần kèm câu hỏi cụ thể thay vì gửi cả bài và chờ nhận xét chung.
Trước khi gửi đi, thống nhất ba việc: danh sách và thứ tự tác giả, tạp chí sẽ nộp, và ai làm tác giả liên hệ.
Giai đoạn 3: nộp bài
Khâu này mất nhiều thời gian hơn người ta tưởng. Ngoài bản thảo còn cần: thư gửi tòa soạn, các cam kết về tính nguyên bản và xung đột lợi ích, thông tin đầy đủ của mọi tác giả, đôi khi cả đề xuất người bình duyệt. Hãy dành trọn một buổi cho việc này thay vì làm vội.
Giai đoạn 4: chờ
Đây là khúc gây sốt ruột nhất. Bài có thể nằm im nhiều tuần trước khi trạng thái thay đổi, và nguyên nhân thường là tòa soạn chưa mời được đủ người bình duyệt nhận lời. Sau khoảng thời gian mà tạp chí công bố là thời gian xử lý thông thường, bạn có thể gửi thư hỏi lịch sự.
Trong lúc chờ, hãy bắt đầu việc tiếp theo. Luôn có nhiều hơn một việc đang chạy là cách giữ nhịp tốt nhất.
Giai đoạn 5: nhận nhận xét
Nhận xét dài mười trang và giọng gay gắt là chuyện thường, và quyết định "sửa lớn" thực ra là tin tốt — nghĩa là bài có giá trị nhưng cần củng cố. Vài điều nên làm:
- Đọc một lần, để đó vài ngày, rồi mới đọc lại để làm việc. Đọc lần đầu trong lúc thất vọng dễ hiểu sai giọng của nhận xét.
- Soạn văn bản trả lời riêng: trích từng ý, câu trả lời, và chỉ rõ đã sửa ở dòng nào.
- Trả lời tất cả các ý, không bỏ ý nào.
- Được quyền không đồng ý, nhưng phải lập luận bằng bằng chứng, giọng tôn trọng.
Giai đoạn 6: sửa và chờ tiếp
Thường có ít nhất hai vòng. Mỗi vòng ngắn hơn vòng trước. Nếu bị từ chối, hãy dùng nhận xét để sửa rồi gửi nơi khác — đừng gửi nguyên bản cũ sang tạp chí kế tiếp, vì nhiều khi cùng một người được mời bình duyệt lại.
Giai đoạn 7: chấp nhận và bản in thử
Sau khi được chấp nhận còn khâu biên tập kỹ thuật và đọc bản in thử. Hãy đọc kỹ — đây là cơ hội cuối để sửa lỗi, và lỗi trong bản đã đăng thì phải làm thủ tục đính chính.
Điều nên biết trước
Toàn bộ chặng đường này thường kéo dài nhiều tháng, đôi khi hơn một năm. Nếu bạn cần bài để đủ điều kiện bảo vệ hoặc nộp một hồ sơ có hạn, hãy tính lùi từ hạn đó và bắt đầu sớm hơn nhiều so với cảm giác ban đầu.
Lưu ý: quy chế, tiêu chuẩn và thủ tục nêu trong bài do cơ quan quản lý nhà nước hoặc từng cơ sở đào tạo ban hành và có thay đổi theo thời gian. Hãy đối chiếu với văn bản hiện hành và hỏi đơn vị có thẩm quyền trước khi ra quyết định.